Η Στυμφαλία. Μυθικός υγροβιότοπος

Ορμητήριο φτερωτών τεράτων, τόπος ηρωικών ανδραγαθημάτων, ιερό άσυλο θεών, κομβικό σημείο συνάντησης πολιτισμών και πηγή πλούτου για ανθρώπους και άγρια φύση. Η Στυμφαλία μοιάζει με έναν υδάτινο γίγαντα που φυλάει στα νερά του θρύλους και μυστικά αιώνων.

Φαιοκίτρινες γλώσσες από καλαμιώνες αγκαλιάζουν τα γαλήνια νερά της Στυμφαλίας προσφέροντας προστασία σε πολλά είδη της ορνιθοπανίδας

H πρωινή ομίχλη κατεβαίνει από τις κορφές σκεπάζοντας το τοπίο και καθώς τα σύννεφα τρέχουν και μπλέκονται στις καλαμιές, έχεις την αίσθηση ότι «κάτι» σαλεύει μέσα από την υγρή άχλη. Με τη Στυμφαλία κάτι συμβαίνει. Δεν είναι τυχαίο ότι ανά τους αιώνες συνδέθηκε με πάμπολλους μύθους, κατακτώντας τον τίτλο της πιο μυστηριακής λίμνης της Ελλάδας.

Εδώ ζούσαν τα τερατώδη «θρέμματα του Αρεως», οι χάλκινες Στυμφαλίδες Ορνιθες. Γεννήματα αρπακτικά που κατέστρεφαν τους αγρούς, ρύπαιναν τα νερά και τρέφονταν με ανθρώπινες σάρκες ωσότου ο Ηρακλής τις εξόντωσε. Στις όχθες της βρήκε καταφύγιο η Ηρα, όταν απηύδησε από τις ερωτικές απιστίες του συζύγου της. Στη γη της Στυμφαλίας πέθανε ο Αίπυτος, ο αδελφός του οικιστή Στύμφαλου, από το δάγκωμα του φιδιού σαπίτη και τάφηκε με τιμές και πλούτη στο Γερόντιο όρος.

Λευκοτσικνιάδες πάνω από τους καλαμιώνες

Και είναι το αναλλοίωτο στους αιώνες μαγικό τοπίο που δημιούργησε όλες αυτές τις ιστορίες και συνδέει τον μύθο με τη σημερινή πραγματικότητα. Η Στυμφαλία είναι μία από τις σπάνιες φυσικές ορεινές λίμνες της Ελλάδας και στα νερά της καθρεφτίζονται ολόγυρα σαν στεφάνι τα βουνά Ζήρεια, Ολίγυρτος, Μαυροβούνι και Γαβριά.

Βρίσκεται σε ένα ορεινό οροπέδιο σε υψόμετρο 620 μέτρων μέσα στο οποίο η έκταση της λίμνης παρουσιάζει εποχικές μεταβολές με μεγαλύτερη έκταση τα 7.500 στρέμματα και μικρότερη τα 3.500 στρέμματα, ενώ τις άνομβρες χρονιές ξεραίνεται αρκετά καθώς το σύστημα αποστράγγισης μέσα από καταβόθρες διώχνει το νερό υπογείως προς την Αργολίδα.

Οι νεραγκούλες Ranunculus peltatus κατακλύζουν την άνοιξη τα ρηχά της λίμνης

Η λίμνη είναι ελώδης, ρηχή και εύτροφη και μαζί με τη γύρω περιοχή χαρακτηρίζεται από μια μεγάλη ποικιλία ενδιαιτημάτων, όπως μεγάλους καλαμιώνες (οι οποίοι δυστυχώς επεκτείνονται ανησυχητικά σε βάρος της έκτασης της λίμνης), υγρά λιβάδια, πυκνόφυτα δάση, κρυστάλλινες ρεματιές και γκρεμούς με διάσπαρτα απομεινάρια αρχαιοτήτων. Και όλο το τοπίο δεν θα μπορούσε παρά να αποτελεί και ένα από τα σημαντικότερα καταφύγια άγριας ζωής της Πελοποννήσου.

Η χλωρίδα της λεκάνης απορροής περιλαμβάνει δάση κωνοφόρων, φυλλοβόλων και θάμνους με κυρίαρχο είδος την κεφαλληνιακή ελάτη αλλά και τη μαύρη πεύκη, πουρνάρια, σχίνα, κουμαριές, δρυς, φράξους και φιλίκια. Γύρω από τη λίμνη υψώνονται ιτιές, λεύκες, σφενδάμια και πλατάνια, ενώ στα νερά της πρωταγωνιστούν οι καλαμιώνες, τα βούρλα και τα νούφαρα.

Ενας καλαμόκιρκος ίπταται πάνω από τη λίμνη

Οι νεραγκούλες του είδους Ranunculus peltatus κατακλύζουν την άνοιξη τα ρηχά σημεία της λίμνης. Αλλα σημαντικά φυτά που μπορεί να συναντήσει κανείς είναι το Onosma erectum erectum, η ενδημική κονβόλβουλη Convolvulus mairei, η αρκαδική ασπέρουλα (Asperula arcadiensis), το Onobrychis ebenoides, η ίριδα Iris unguicularis, το Diosphaera asperuloides, η Lippia nodiflora, η κενταύρια Centaurea zuccariniana, οι κρόκοι Crocus laevigatus, C. Biflorus melantherus, C. hadriaticus και οι ορχιδέες Cephalanthera longifolia, Ophrys spruneri, O. argolica.


Θαυμαστή ορνιθοπανίδα
Η Στυμφαλία αποτελεί σημαντικό ενδιαίτημα για την ορνιθοπανίδα με περισσότερα από 133 είδη πουλιών να ζουν στην περιοχή συνδέοντας έτσι το σήμερα με τις Στυμφαλίδες Ορνιθες. Στα είδη που αναπαράγονται στη λίμνη περιλαμβάνονται η σκουφοβουτηχτάρα, η νανοβουτηχτάρα, η φαλαρίδα, ο μικροτσικνιάς, ο πορφυροτσικιάς, ο λευκοτσικνιάς, ο καλαμόκιρκος, η βαλτόπαπια και η τσιχλοποταμίδα.

Οι χρυσοί κρόκοι του είδους Crocus olivieri φυτρώνουν στο τέλος του χειμώνα στα δάση της περιοχής

Οι γύρω κορφές αποτελούν ορμητήριο για πολλά αρπακτικά πουλιά που κατεβαίνουν στη λίμνη για να κυνηγήσουν. Χρυσαετοί, φιδαετοί, βαλτόκιρκοι, σφηκιάρηδες, γερακίνες, πετρίτες, μπούφοι και νανόμπουφοι πετάνε πάνω από τα νερά της. Τα υδρόβια πτηνά της λίμνης είναι ο ποταμότρυγγας, η χαλκόκοτα, η αλκυόνη, διάφορα είδη παπιών (χουλιαρόπαπια, κιρκίρι, σφυριχτάρι, καπακλής, πρασινοκέφαλη, γκισάρι, μαυροκέφαλη), ο κρυπτοτσικνιάς, ο ποταμοσφυριχτής, το μαυρογλάρονο, το γελογλάρονο, η λιμόζα, ο νυχτοκόρακας, ο μαυρότριγγας και ο λασπότριγγας.

Δεν είναι τυχαίο ότι στις όχθες της λίμνης υπήρχε το ιερό της Στυμφαλίδας Αρτέμιδος. Στην περιοχή ζούσαν, μέχρι τον Μεσαίωνα, αρκούδες και ελάφια, ενώ οι λύκοι και τα ζαρκάδια χάθηκαν μεταπολεμικά. Από τα θηλαστικά που ζουν σήμερα εδώ ξεχωρίζει η βίδρα, ενώ υπάρχουν και αλεπούδες, ασβοί, νυφίτσες, λαγοί, κουνάβια, δεντρομυωξοί και βουνομυωξοί. Ενδιαφέρον παρουσιάζει η παρουσία του ξενικού μυοκάστορα (εδώ εντοπίζεται το νοτιότερο σημείο κατανομής του στην Ευρώπη).

Οι μικροτσικνιάδες αναπαράγονται στις καλαμιές

Στην ευρύτερη λεκάνη απορροής της Στυμφαλίας ζουν επίσης 12 είδη σαυρών, 10 είδη φιδιών, 3 χελώνες και 5 είδη αμφιβίων. Ξεχωρίζουν το ασινόφιδο, η πελοποννησιακή σαύρα, η βαλτοχελώνα, ο δεντροβάτραχος, ο φρύνος, ο πρασινόφρυνος, η γραικόσαυρα, το λιμνόφιδο, το νερόφιδο, ο σαπίτης και η οχιά.

Τέλος, ιδιαίτερη αναφορά πρέπει να γίνει σε ένα ενδημικό ψάρι της λίμνης, την ντάσκα της Στυμφαλίας (Pseudophoxinus stymphalicus), η οποία καταγράφεται στο «κόκκινο βιβλίο», καθώς ζει μόνο στη Στυμφαλία και πουθενά αλλού. Αλλο ενδημικό είδος είναι το τυλινάρι (Leusiscus cephalus moreoticus), ενώ η ιχθυοπανίδα συμπληρώνεται από εισηγμένα είδη όπως γριβάδια και πεταλούδες.

ΠΗΓΗ:thetravelbook